معلم ایرانی
درباره وبلاگ


اینجانب محسن شریفی 33 ساله؛کارشناس ارشد آموزش و پرورش ابتدایی می باشم که به مدت 4 سال است.در مناطق روستایی محروم شهرستان سردشت در استان آذربایجان غربی مشغول به خدمت می باشم . و از طریق این نوشته ها سعی دارم تجربیات و درد دل های حرفه ای ام را با همکارانم در سراسر ایران در میان بگذارم.

مدیر وبلاگ : محسن شریفی
مطالب اخیر
نویسندگان
نظرسنجی
به نظر شما چرا حقوق معلمان در مقایسه با کارمندان سایر ادارات (مثلا ثبت و اسناد یا گمرک) خیلی پایین است؟









آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :


ملا محمد جلیل زاده معروف به جلی كویی فرزند حاج عبدالله در شهر كویه در سال 1876 میلادی چشم به جهان گشود ( كویه امروز یكی از شهر های كردنشین اقلیم كردستان عراق است ).پدر خانواده ، خود روحانی بوده و از افراد مورد اعتماد شهر محسوب می شده و ریاست روحانیون شهر را بر عهده داشته است . محمد در این خانواده  ی علم پرور و اهل تقوا متولد شده ، وی در پنج سالگی مادرش را از دست دادو از پنج سالگی تحت نظارت و سرپرستی پدر زندگی علمی خود را شروع كرد . وی ابتدا نزد مستعد ان پدرش شروع به یادگیری كرد و منابع یادگیری وی قرآن و كتب ادبی ،تربیتی فارسی مانند گلستان و بوستان سعدی بود.از همان كودكی آثار زیركی و شعور بالادر وی نمایان بود . محمد كتاب الخادمی (اثر پدر بزرگش ) رادر كودكی خواند و همواره جزو افراد ساعی در امر تحصیل بوده ، طوری كه در 18 سالگی اجازه نامه ی روحانیت و مدرك فارغ التحصیلی خود را دریافت می كند و به علّت سر آمدی كه در بین جامعه ی علمی –مذهبی زمان خود داشته به عنوان معلّم اساتید خود فعالیت می كند . وقتی كه پدرش كه رئیس العلماء شهر كویه بود فوت كرد ، مقام پدر به وی تفویض شد در حالیكه در آن زمان 32 سال بیشتر نداشت و به لقب (مه لای گوره )  یعنی روحانی اعظم نامبرده شد.در سال 1912 به در خواست حكومت عثمانی به عنوان مفتی منطقه معرفی شد ودر سال 1915 به عنوان یكی از اعضای مجلس ولایتی موصل بر گزیده شد و در همان سال اجازه تأسیس مدرسه ی ابتدایی شاهی را دریافت می كند و برای اولین بار در شهر كویه یك مدرسه ی شاهی ( دوران پادشاهی ملك فیصل) {و در واقع اولین مدرسه به سبک جدید مصادف با سال  1294شمسی }تأسیس می شود و خود نیز زمینی را در كنار مسجد به مدرسه هدیه نمود . ایشان در سال 1919 به عنوان قاضی كویه برگزیده شد و نزدیك به ده سال در این سمت فعالیت كرد . وی در سال 1924 به عنوان عضو مجلس تاسیسی عراق انتخاب شد و در سال 1928 از كارهای دولتی كناره گیری كرد.

سال 1930 را سال بلوغ فكری این عالم شناخته اند و علّت این نامگذاری احاطه و شناخت عمیق این مربی بر علوم و فلسفه معاصر بوده است . از سال 1930 ملا محمد کار تفسیر مشهور قرآن خود را آغاز كرد و ده سال از عمر خودرا در پای آن فدا كرد . آثار این استاد بزرگ شامل 14 اثر به زبان عربی و 5 اثر  به زبان كردی می باشد.

آثار كردی ایشان عبارتند از :

1 . دیوان شعر       2 . فری فری قه ل فری ( اثر تربیتی مؤلف  كه در دوران حكومت جمهوری كردستان در شهر بوكان در چاپ خانه ی هلاله چاپ شده است ).       3. عقیده ی ئیسلام        4 . مجدد( نووی كه ره وه)     

5  . تفسیر قرآن ( در 6000 صفحه و در ده جلد كه در نوبت چاپ می باشد.)

از صفات شخصیتی استاد:

1.    باور عمیق به درستی راهی كه می پیمود.           2 . ظلم ستیزی و نترس ، در زمانی كه در مناطق كرد نشین به میمنت ملك فیصل جشن به پا كرده بودند در جشن خوس آمد گویی شركت نكرد.            3. احاطه ی علمی عمیق به فلسفه ی معاصر   4. روحانیت و ملا بودن را بالاتر ازهر مقامی می دانست (این نظرش را وقتی درک کردم که کتاب هنری نیومن را خواندم،و احترام قلبی من به ایشان بیشتر شد)با این استدلال که خدمتکار و دعوت گر بسوی خالق زیبا از هر مقام و منصبی سرتر و محترم تر است.

وی فردی اجتماعی و نرم خو ظلم ستیز و حقیقت بین بود . در موردی گفته اند كه همان قدر كه از سایه ی  خود شرم داشت از دیگران نیز شرم داشت . مدت زیادی از زندگی ملا محمد صرف مبارزه با خرافاتی شد كه به گفته ی وی از خدا و مسجد و ملا ها رو گردانده اند و رو در خرافات و شیخ و خانقاه كرده بودند . وی از حامیان نامدار ترجمه ی ادبیات مقدس به زبان كردی در زمانی بود كه زبان كردی به زبان زنادقه ( مجوس زردشتی ) شمرده می شد . وی سرسختانه با این موضع گیری مخالفت كرد كه این امر را آوردن دین اسلام به میان توده مردم معرفی كرد . وی برای مبارزه با افرادی كه به نام دین از مردم سوء استفاده می كردنند  مردم را به جهاد در راه خدا دعوت می كرد . وی از سرسخت ترین مخالفان صوفیان و دراویش است به گونه ای که شیوخ را عده ای تنبل بی کاره و مفت خور و مرتجع می داند که جز ننگ چیزی دیگر نمی باشند و اصلاًملا محمد کویی پا را از این مرحله فراتر نهاده و می گوید:«حتی اگر صوفی یا درویشی در این جامعه عرض اندام کند،خوشبختی و سعادت ملت امکان پذیر نیست.»استدلال های ملا محمد کویی بسیار کوبنده و قاطع و در عین حال ساده و خوش گوار است که به سادگی در افهام عوام جا خوش می کند.وی در دیوان کوچک شعری خود می خواهد بگوید:«جامعه ی کردستان با وجود مشایخ رو به انحطاط است؛و کار شیخ جز کسب مال و جمع آوری ثروت نیست زیرا شیخ به مریدان می گوید:که آخر زمان فرا رسیده و باید به خدا پرداخت.حال آن که اندیشه ی معاش فکر معاد را از یاد ارو برده است.»به واقع پرچمدار مبارزه با افکار شیوخ در سطح کردستان در سده های اخیر ملا محمد کویی می باشد.

اما این به معنای این نبود که بات نام شیخ و یا طریقتی بطور سطحی دشمن باشد؛وی خود تحت تاثیر و از دوستان شیخ محمود برزنجه بزرگ استعمار ستیز عصر کردستان بود؛وی همچنین تحت تاثیر اشعار ملا قادر کویی بود

وی در مناطقی از كردستان چندین روحانی دانشمند را نسبت به وظایفشان  آگاه كرد ،مثل ملا مصطفی شوی،ملا محمد امین اشعری،ملا محمد امین احمدیان(قاجر)،؛ملا صالح (پسوی)،ملا محمد بارزانی(اشنویه)،ملا عزیز کویی(سردشت)،ملا کریم واژی(باغچه) .

روشنفکران معروفی مثل پسرش مسعود محمد فیلسوف شهیر کرد ،حسین حزنی (مبارز سیاسی)،گیو مکریانی از او الهام گرفته اند.

افکار وی بر جریانهای سیاسی عصر منطقه کردستان چون ژ- ک در ایران، حزب هیوا تاثیر گذار بوده است.

ملا كویی نه تنها به علوم قدیمی و مذهبی احاطه داشته به علوم جدید نیز احاطه داشته و طرفدار رشد این علوم نیز بوده است و در حوزه ی آموزش علوم دینی مخالف علوم پر تفضیل چون ( صرف و نحو ) عربی كه طلبه ها مدت زیادی باید آنها را می خواندند و از آن سودی عایدشان نمی شد و عقیده داشت آنها در كنار علوم اصلی علوم رشد یافته جدید نیز آموزش داده شود ودر ابیاتی به زبان كردی چنین می نویسد.،

    عیلمی طبیعت عیلمی خودایه                                    قاله و قووله  گشتی هه بایه

                           عیلمی كیمیات گه ر نه خووینه ووه     به خوانازانی خووا چی كه ردووه

    وی خود به مطالعه ی آثار علمی چون فروید ، داروین ،و... می پرداخت . وی در زمانی كه افراد دختران خود را به مدرسه نمی فرستاد ند . در سال 1926 دختر خود را به مدرسه ی پسرانه می فرستد.  این روحانی و استاد مبارز در سال 1943 در شهر كویه وفات نمود .

این خطیب مسلّط به چهار زبان كردی ، فارسی ، عربی ، تركی بوده و همواره آماده بود  به هر یك از این چهار زبان  برای ساعت ها به شرح و تفسیر بپردازد . علا رغم این پایه ی بالای علمی   به علّت این كه خود كشاورز بود با كاسبكاران و طبقه ی كارگر دمخوری فراوان داشت و هرگز دست پیش هیچ صاحب قدرت و مسكنتی دراز نكرد و در شعری چنین می گوید :

   شاهی كه نه بی راده بویرین به فقیری                         به ئه هلی قه نا عه ت له پلاو خوشتره  دانه نووك

در مقام علمی وی از معدود كسانی بود كه در بین معاصرانش در منطقه به ستاره شناسی پرداخته و در مورد آلودگی هوا ناشی از سوختن چاههای نفت ( با باگورگور ) در آینده هشدار داده . نمونه ی آن تأثیری است كه ملا محمد بر روی فرزندش مسعود محمد داشت و به عنوان هگل كرد و تنها فیلسوف كرد نامبردار است .

بررسی اثر تربیتی استاد:

"فری فری قه ل فری"  اثر ملا محمد  جلی كویی: کتابی یا نوشته ای مقاله مانند و داستان وار است در 17 صفحه  به زبان شیرین كردی كه با نگاهی عقلانی از زبان یك مجتهد و مفتی و روحانی نوشته شده است ، زمان تألیف اثر اوایل قرن بیست می باشد و در زمانی تألیف شده كه عقیده بر خرافاتی غالب بوده و عقیده بر تصوف و دراویش و شیوخ منحوف ، سوء استفاده از احساسات مذهبی توده جامعه بیسواد و ساده لوح ، اسباب به گفته ی وی شرك و كفر را فراهم آورده بود .

در مقاله ی ( سته اشخاص) چنین می گوید : (( جگه له خوا په نا به كه سی تر مه گرن ، له كارو گوزه رانتاندا ، په نا گر تنیش ب زمان نییه به لكو به كوشش و كارو توانا و هیز خستنه ئیسته و به پته و كردن و به كار خستنی هه مو هو كاره كانه بو چاره سه ری نه خو شییه كانی دل و دوور هه لدانی پیساییه كان))

دید گاه عقلانی( مه لای گه وره )حكایت از تأثیر پذیرفتن وی از حركت اصلاح طلبی در جهان اسلام به رهبری سید جما ل الدین افغانی ( اسد آبادی ) و محمد عبده دارد . كه خود وی این تأثیر پذیرفتن را بیان می كند و هدف خود و این جریان را نشان دادن صورت حقیقی اسلام بیان می كند .

در  اثر ( فری فری قه ل فری ) مه لای از افرادی ساده لوح كه شیخ و درویش و صوفی دروغین را مقتد ای خود كرده اند ، می خواهد كه به كودكی خود بر گرداند و مانند آن زمان فكر كنند و به همین دلیل مقدمه ی كتاب با این جملات شروع می شود . ترجمه:(انسان اگر در زما بزرگسالی احوال دوران كودكی را به یاد داشته باشد و خود را با آن زمان مقایسه كند تفاوت زیادی را می بیند و اگر با چشم دل نگاه كنیم می بینیم فكری كه در كودكی داشته ، بسیار پاك و مقدس بوده) . {این سخن ملا محمد كویی این فكر را در ذهن به وجود می آورد كه به یقین ایشان امیل اثر انقلابی ژان ژاك روسو را مطالعه كرده است .} اما بر اثر تربیت پدر ومادر فكر وی فاسد می شود.بعد از بزرگ شدن هوش و حواس منحرف می شود و ایمان به خرافات جای توجه به نشانه های عقل و حواس را می گیرد.

منظور ملا محمد  کویی این است كه اگر با خرافات مغز كودكان را آشفته كنیم ، كودكان با فطرت پاك كودكی خود بهتر رشد می كنند .

ملا محمد كویی در كتاب خود درخواستی را از كودكان می كند : درخواست من از كودكان كرد این است كه با حرف های بی پایه و اساس عوض نشوند و به آفریده های خدا در این جهان نگاه كنند . چاره كار این است كه خود ما به دنبال كشف علم و فن برویم تا بی نصیب نباشیم مثلاً چاه های نفت ( بابا گورگور ) كه انگلیسی ها آمده اند و در سرزمین ما دارند آنها را غارت می كنند و ما از آن بی نصیب مانده ایم . علم و دانش امروز از بین ما رخت بر بسته و باید كودكانی كه تازه رشد می كنند تدبیری بیندیشند و پرنده علم را با حیله ای به چنگ آورند و این خود لازم است كه اولیاء آنها هم آنها را گمراه نكنند.

بررسی محتوای اثر:

نامگذاری كتاب ( فری فری قه ل فری ) خود از یك بازی كودكانه نشأت گرفته و وقایع آن در زمان اشغال عراق توسط انگلیس روی می دهد كه توده جامعه به جای اتحاد به خرافات تن می دهند .

زبان كتاب اول شخص و از زبان كودكان و...  و حالت نمایشنامه تقریر شده است .با زبانی طنز به طرح موضو عاتی مثل بمباران شهر ها توسط انگلیس ، پرواز شیخ دجال تسلط شیخ بر متن قرآن بدون خواندن آن پرداخته شده و با زبانی تلخ به استهزاءكسانی پرداخته كه به جای بررسی دلایل و شواهد ، اختیار و عقل خود را در پای افراد سودجو (شیخ) قرار داده اند .

نویسنده بی پایه بودن بسیاری از عقاید خرافی را اظهار می كند و لزوم بازگشت به فطرت الهی ، كودكی كه حقیقت بین است را در خواست می كند.

آنچه قابل توجه است تاکید ملا محمد کویی بر بیدار ساز بودن آموزش و پرورش است و این هدفی بود که همواره در زندگی به آن و فادار ماند.

در مقایسه  ای كه توسط استاد قانع خورشید ( 2008) صورت گرفته كتاب ( فری فری قه ل فری ) محمد جلیل زاده كویی با كتاب ( پدر، مادر .........) دكتر علی شریعتی (ترجمه به زبان کردی اثر: عبدر الرحمن شرفکندی متخلص به هژار)مقایسه شده است.این دو  اثر  نقاط قوت و نقاط اشتراك زیادی با هم دارند

نقاط قوت اثر ملا محمد نسبت به کار دكتر علی شریعتی عبارتند از:

 

 

1.    این كتاب در زمانی زود تر از كتاب شریعتی  نوشته شده است  .

2.    دكتر علی شریعتی بعد از فارغ التحصیل شدن از دانشگاههای فرانسه به این نتیجه رسیده است .

3.    شریعتی از كوچه های شهر بزرگی مثل تهران برخاسته اما ملا محمد كویی از كوره دهاتی بی نوا .  

4.                                                                                                                                    

نقاط اشتراك این دو اثر عبارتند از:

1.    نگاه عقلانی هر دو كتاب به امر جهان

2.    تحریك مسلمانان به مبارزه با جهل و سلطه بیگانه

3.    سخن گفتن هر دو اثر از زبان كودكان

4.    مسخره كردن خرافات و لزوم آگاه كردن جامعه

5.    سرزنش افراد فریب خورده ساده لوح كه توسط خرافات اشباح شده اند

6.    شجاعت در بیان حقیقت و نترسیدن از سرزنش توده جامعه

7.    هردو نویسنده درباره آینده كودكان سرزمینشان و بدی وضع آموزش و پرورش آنها سخن گفته اند و ارزو ها و خواسته های خود را بیان نموده اند.

 منابع:فهرست منابع:

فری فری قه ل فری،جه لی كویی ، ملامحمد ( 2009) ، نوبت چاپ یكم ، نشر ، پروژه ی تیشك ، ژماره ی 46


چ'''''''''''''''گزیده ای از مقاله ی علی یار، ناصر ، بازنشسته بهزیستی و محقق  ،ساکن شهرستان بوكان


 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
دوشنبه 6 مرداد 1393
محسن شریفی
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


 
 
 
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic